Przy pożarze instalacji fotowoltaicznej najpierw zadzwoń pod 112, podaj adres oraz poinformuj o panelach PV, falowniku i magazynie energii. Następnie ewakuuj ludzi, nie dotykaj przewodów ani modułów i nie wchodź na dach. Wyłączenie prądu w budynku nie gwarantuje zaniku napięcia stałego po stronie paneli.
Dlaczego pożar instalacji fotowoltaicznej jest szczególnie niebezpieczny
Oświetlone moduły fotowoltaiczne nadal generują prąd stały. Napięcie po stronie DC może więc utrzymywać się po odłączeniu falownika oraz zasilania budynku. Zagrożenie dotyczy złączy, przewodów i uszkodzonych kabli, zwłaszcza gdy pożar naruszył ich izolację. Informację o tym strażacy powinni otrzymać już podczas zgłoszenia pod numerem 112.
Pożar obejmujący instalację PV może oznaczać jednocześnie zagrożenie elektryczne, toksyczny dym, niestabilną konstrukcję oraz ryzyko upadku z dachu. Dodatkowym źródłem zagrożenia jest falownik, a w instalacji wyposażonej w magazyn energii także sam magazyn. Dlatego nie należy zakładać, że wyłączenie zabezpieczenia AC unieszkodliwi wszystkie elementy instalacji.
Znajomość zależności między fotowoltaiką a instalacją elektryczną w domu pomaga prawidłowo wskazać strażakom, które części budynku mogą być połączone z panelami. Nie zastępuje jednak działań ratowników ani oględzin wykonanych przez uprawnionego instalatora.
Co robić przy pożarze paneli PV — kolejność działań
- Zaalarmuj służby pod numerem 112. Podaj dokładny adres, miejsce pożaru i powiedz, że budynek ma instalację fotowoltaiczną. Wymień także falownik oraz magazyn energii, jeśli występują.
- Przekaż najważniejsze informacje dyspozytorowi. Powiedz, czy w środku są ludzie, gdzie znajduje się pożar, którędy biegną przewody i gdzie umieszczono wyłączniki.
- Ewakuuj domowników i osoby postronne. Opuść budynek, odsuń się od dachu, przewodów oraz dymu i nie wracaj po dokumenty ani sprzęt.
- Wyłącz zasilanie tylko przy bezpiecznym dostępie. Jeżeli wyłącznik PPOŻ, zabezpieczenia AC lub DC są w miejscu wolnym od ognia, dymu i uszkodzeń, można skorzystać z nich bez zbliżania się do instalacji. W przeciwnym razie wskaż ich lokalizację strażakom.
Nie opóźniaj telefonu pod 112 poszukiwaniem wyłącznika. Nawet po jego użyciu oświetlone moduły mogą nadal wytwarzać prąd stały. Strażacy muszą wiedzieć, że odłączenie zasilania budynku lub falownika nie oznacza automatycznie zaniku napięcia po stronie DC.
Gaszenie pożaru, odłączanie uszkodzonych obwodów i naprawa instalacji elektrycznej są czynnościami potencjalnie niebezpiecznymi; właściciel powinien ograniczyć się do alarmowania, ewakuacji, przekazania informacji służbom i użycia dostępnych wyłączników tylko przy bezpiecznym dostępie.
Czego nie wolno robić samodzielnie
Nie dotykaj paneli, złączy, przewodów ani uszkodzonych kabli. Nie wchodź na dach, nie podchodź do naruszonej konstrukcji i nie próbuj rozłączać przewodów po stronie DC. Nie polewaj instalacji wodą z bliskiej odległości. Po ewakuacji nie wracaj do budynku bez zgody służb.
Gaśnicy używaj wyłącznie wtedy, gdy ogień, dym, wysokość i instalacja elektryczna nie stwarzają zagrożenia oraz gdy działanie nie opóźnia alarmowania ani ewakuacji. W zaleceniach KP PSP w Krotoszynie wskazano proszkową gaśnicę o masie co najmniej 4 kg; przy napięciu do 1000 V podano orientacyjny dystans co najmniej 1 m. Zawsze decydujące są oznaczenia na konkretnej gaśnicy i bezpieczne warunki działania.
Po pożarze nie uruchamiaj instalacji ponownie i nie próbuj jej naprawiać. PSP zaleca sprawdzenie oraz wykonanie napraw przez uprawnionego, certyfikowanego instalatora. Samodzielne włączenie może spowodować porażenie albo ponowny pożar.
Jak przygotować oznaczenia i plan dla straży pożarnej
Oznakowanie instalacji PV powinno znajdować się w kilku punktach budynku: przy rozdzielni głównej, w okolicy głównego licznika, jeśli jest oddalony, przy głównym wyłączniku oraz przy rozdzielnicy, do której przyłączono instalację PV. Takie oznaczenia pozwalają ekipom ratowniczym szybciej rozpoznać, że w budynku występują obwody fotowoltaiczne.
Przy wejściu lub w innym łatwo dostępnym miejscu warto przechowywać plan instalacji dla ekip ratowniczych. CNBOP-PIB w opracowaniu z 2021 roku wskazuje jako przykład szafkę przyłącza elektrycznego do budynku. Plan powinien pokazywać przebieg instalacji, lokalizację falownika, magazynu energii, wyłączników DC i tras kablowych.
Dla instalacji o mocy większej niż 6,5 kW projekt urządzeń PV wymaga uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Po zakończeniu instalowania i przed rozpoczęciem użytkowania należy zawiadomić organy PSP oraz przekazać plan urządzenia PV dla ekip ratowniczych. Sama możliwość wykonania instalacji do 150 kW bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia nie znosi tych obowiązków przeciwpożarowych.
Co zgłosić i przekazać strażakom na miejscu
Po przyjeździe zastępu przekaż krótką, konkretną informację: adres, miejsce pożaru, liczbę osób, obecność instalacji PV, lokalizację falownika i magazynu energii, położenie wyłączników oraz przebieg tras kablowych. Powiedz także, czy wcześniej wyłączono zasilanie budynku, falownik albo zabezpieczenia AC/DC. Podkreśl, że wyłączenie AC nie gwarantuje zaniku napięcia DC.
Nie zgaduj, jeśli nie znasz parametrów instalacji. Wskaż strażakom plan, oznaczenia i dostępne przełączniki, ale nie prowadź ich na dach ani w stronę uszkodzonych elementów, jeśli miejsce jest niebezpieczne. Informacja o lokalizacji falownika i trasach kablowych pomaga ekipom ratowniczym rozpoznać zagrożenie i dobrać sposób działania.
| Parametr | Wartość | Znaczenie praktyczne |
|---|---|---|
| Próg mocy instalacji PV | powyżej 6,5 kW | Uzgodnienie projektu z rzeczoznawcą ppoż. i zawiadomienie PSP przed rozpoczęciem użytkowania. |
| Maksymalna moc instalacji wskazana w art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia | 150 kW | Nie znosi obowiązków ppoż. dotyczących instalacji powyżej 6,5 kW. |
| Minimalna masa gaśnicy proszkowej wskazana przez KP PSP w Krotoszynie | 4 kg | Informacja pomocnicza; gaszenie jest dopuszczalne tylko przy bezpiecznych warunkach. |
| Orientacyjny dystans przy użyciu gaśnicy przy napięciu do 1000 V | co najmniej 1 m | Należy stosować odległość podaną na etykiecie konkretnej gaśnicy i nie zbliżać się do uszkodzonych przewodów. |
| Kubatura strefy pożarowej wymagająca przeciwpożarowego wyłącznika prądu | powyżej 1000 m³ | Wynika z § 183 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. |
Wartości dotyczą polskich przepisów i zaleceń; gaśnicy nie należy używać, jeśli ogień, dym, wysokość lub instalacja elektryczna stwarzają zagrożenie, a priorytetem są alarmowanie 112 i ewakuacja.
Najczęstsze pytania
Czy po wyłączeniu prądu w domu panele nadal mogą porazić?
Tak. Oświetlone moduły PV mogą nadal wytwarzać prąd stały, a przewody po stronie DC mogą pozostawać pod napięciem. Nie wolno dotykać paneli, złączy ani uszkodzonych kabli.
Czy właściciel powinien sam wyłączyć falownik?
Tylko wtedy, gdy wyłącznik znajduje się w bezpiecznym miejscu, bez ognia, dymu i konieczności zbliżania się do uszkodzonej instalacji. W przeciwnym razie należy przekazać strażakom lokalizację wyłączników.
Jakie informacje o instalacji przekazać straży pożarnej?
Wskaż obecność instalacji PV, falownika i magazynu energii, a także lokalizację wyłączników oraz przebieg tras kablowych. Przy wejściu powinien być dostępny schemat instalacji dla ekip ratowniczych.
Kiedy można ponownie włączyć instalację po pożarze?
Nie bezpośrednio po zdarzeniu. Instalację powinien sprawdzić i naprawić uprawniony instalator; samodzielne uruchomienie grozi porażeniem lub ponownym pożarem.
Źródła
- Pożar elementów instalacji fotowoltaicznej — Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Krotoszynie / gov.pl, 2026, publikacja 4 kwietnia 2026 r., strony 1–2
- Ochrona przeciwpożarowa — wybrane zagadnienia użytkowe i bezpieczeństwa w instalacjach fotowoltaicznych — CNBOP-PIB / gov.pl, 2021, PDF, sekcje 5 i 6.1.2, s. 16–17
- Wyjaśnienia przepisów ustawy — Prawo budowlane — Główny Urząd Nadzoru Budowlanego / gov.pl, 2026, art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c
- Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie — Kancelaria Sejmu / ELI, 2022, § 183 ust. 2–4
- Formularz zawiadomienia PSP o zamiarze przystąpienia do użytkowania instalacji PV — gov.pl, 2024, art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c i art. 56 ust. 1a Prawa budowlanego
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
