Kable ognioodporne, przewody bezhalogenowe i kable nierozprzestrzeniające płomienia opisują różne właściwości. Kabel ognioodporny ma zachować zasilanie lub transmisję podczas pożaru, nierozprzestrzeniający płomienia ogranicza rozwój ognia, a bezhalogenowy zmniejsza emisję halogenowodorów i dymu. Jedna konstrukcja może łączyć te cechy, ale każdą trzeba potwierdzić osobnym oznaczeniem lub dokumentem.
Kabel ognioodporny a kabel nierozprzestrzeniający płomienia
Kabel ognioodporny ma przede wszystkim utrzymać ciągłość działania obwodu przez czas wymagany dla danego urządzenia. Oznaczenie PH odnosi się do zachowania funkcji zespołu kablowego podczas pożaru, czyli kabla, zamocowań i sposobu prowadzenia. Przykładowo PH90 oznacza utrzymanie funkcji przez 90 min w warunkach właściwych dla danej klasy.
Kable nierozprzestrzeniające płomienia ograniczają zapalenie i przenoszenie ognia po kablu albo wiązce. Badania wskazywane dla przykładowego kabla obejmują EN 60332-1-2 i EN 60332-3-24. Taki przewód może jednak przestać przewodzić po uszkodzeniu izolacji, dlatego samo określenie „nierozprzestrzeniający płomienia” nie potwierdza pracy obwodu podczas pożaru.
Bezhalogenowość i ograniczenie dymu
Przewody bezhalogenowe, oznaczane często jako LSZH lub LSOH, ograniczają emisję halogenowodorów, żrących produktów spalania i dymu. Nie oznacza to automatycznie odporności ogniowej. Kabel może ograniczać dym, ale nie utrzymywać zasilania urządzenia przez czas wymagany w projekcie i dla konkretnego systemu.
Przykładem jest Prysmian N2XH-J/N2XH-O 0,6/1 kV, opisany jako Low Smoke Zero Halogen. Producent deklaruje bezhalogenowość według IEC/EN 60754-1/2, ograniczoną emisję dymu według EN 61034-2 oraz klasę reakcji na ogień B2ca. Te informacje dotyczą składu i reakcji wyrobu, a nie utrzymania funkcji obwodu w czasie pożaru.
Jak czytać oznaczenia PH, B2ca, s1, d1, a1
PH i klasy reakcji na ogień kabli odpowiadają na dwa różne pytania. PH określa, czy zespół kablowy zachowa działanie w pożarze przez określony czas. B2ca należy do klasyfikacji CPR i opisuje reakcję kabla na ogień, a nie ciągłość zasilania. Dlatego B2ca nie zastępuje PH90.
| Cecha lub oznaczenie | Co opisuje | Przykład liczbowy lub wymaganie | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Odporność ogniowa / PH | Utrzymanie ciągłości zasilania albo sygnału w czasie pożaru; dotyczy kabla razem z zamocowaniami i sposobem prowadzenia | PH90 oznacza przykład klasy utrzymania funkcji przez 90 min; uchwyty maksymalnie co 30 cm | Centrale sygnalizacji pożaru, syreny, oddymianie, oświetlenie awaryjne, urządzenia wymagające działania podczas pożaru |
| Nierozprzestrzenianie płomienia | Ograniczenie zapalenia i przenoszenia płomienia po kablu lub wiązce; nie oznacza zachowania ciągłości zasilania | Producent przykładowego kabla wskazuje badania EN 60332-1-2 i EN 60332-3-24 | Trasy kablowe, w których ograniczenie rozwoju pożaru jest ważniejsze niż podtrzymanie pracy obwodu |
| Bezhalogenowość i niski poziom dymu | Ograniczenie halogenowodorów, żrących produktów spalania i dymu; nie jest równoznaczne z odpornością ogniową | N2XH: IEC/EN 60754-1/2, EN 61034-2, klasa B2ca | Drogi ewakuacyjne, obiekty publiczne, szpitale, szkoły, centra danych i miejsca o dużej liczbie osób |
| Klasa reakcji na ogień CPR | Reakcję wyrobu na ogień, a nie ciągłość działania podczas pożaru | B2ca jest klasą reakcji na ogień; dodatkowe symbole s, d i a dotyczą odpowiednio dymu, płonących kropli oraz kwasowości | Dobór kabli stosowanych w budynkach zgodnie z wymaganiami projektu i klasyfikacją CPR |
PH i klasy reakcji na ogień opisują różne właściwości: PH dotyczy zachowania funkcji zespołu kablowego, a oznaczenia CPR, takie jak B2ca, reakcji kabla na ogień; ocena obejmuje także trasę, uchwyty, przepusty i sposób montażu.
Symbole dodatkowe rozwijają opis CPR: s odnosi się do dymu, d do płonących kropli, a a do kwasowości. Oznaczenia takie jak s1, d1 i a1 nie powinny być odczytywane jako odpowiednik PH90, ponieważ dotyczą innych parametrów wyrobu.
Gdzie stosować kable ognioodporne
Kable ognioodporne stosuje się w obwodach, które muszą zasilać albo sterować urządzeniem działającym podczas pożaru. Dotyczy to między innymi alarmu pożaru, central i syren, oświetlenia awaryjnego, oddymiania, pomp pożarowych oraz innych urządzeń ochrony przeciwpożarowej wymagających pracy przez określony czas.
Zgodnie z § 187 ust. 3 „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” zespoły kablowe zasilające i sterujące urządzeniami ochrony przeciwpożarowej powinny zapewniać ciągłość dostawy energii lub przekazu sygnału przez czas wymagany do uruchomienia i działania urządzenia. § 187 ust. 5 wskazuje natomiast na właściwą klasę PH dla obwodów alarmu pożaru, oświetlenia awaryjnego i łączności.
W praktyce nie wystarczy wybrać przewodu z nazwą „ognioodporny”. Trzeba sprawdzić wymaganą klasę PH, sposób prowadzenia oraz dokumentację systemu. Przy planowaniu pozostałych obwodów pomocne może być opracowanie, jak dobrać przewód elektryczny, z uwzględnieniem funkcji obwodu i warunków instalacji.
Kiedy wystarczy standardowy przewód instalacyjny
W typowym obwodzie gniazd lub oświetlenia mieszkania, który nie zasila urządzenia wymagającego pracy podczas pożaru, nie stosuje się automatycznie kabla PH. Przewód dobiera się do obciążenia, sposobu ułożenia i warunków środowiskowych. Kabel ognioodporny nie jest uniwersalnym zamiennikiem zwykłego przewodu ani rozwiązaniem potrzebnym w każdym obwodzie.
Inaczej wygląda obwód zasilający urządzenie ochrony przeciwpożarowej. Jeżeli system ma działać przez określony czas, wymagania projektu mogą obejmować klasę PH, odpowiednie mocowania oraz konkretny sposób prowadzenia. Bezhalogenowość lub B2ca mogą być dodatkowymi wymaganiami, ale nie zastępują wymaganej ciągłości działania.
Montaż jest częścią systemu
Deklarowana odporność ogniowa dotyczy zespołu kablowego, a nie wyłącznie przewodu kupionego na bębnie. Znaczenie mają uchwyty, podłoże, przepusty, trasa i rozstaw mocowań. W wytycznych STT 01 z 2019 r. dla kabla PH90 wskazano certyfikowane uchwyty, podłoże o klasie odporności ogniowej co najmniej 90 min oraz maksymalny rozstaw uchwytów 30 cm.
Odstępstwo od tego sposobu instalacji może oznaczać, że sama nazwa PH90 nie potwierdza zachowania funkcji całej trasy. Dobór i wykonanie obwodów zasilających urządzenia ochrony przeciwpożarowej oraz instalacji elektrycznych należy powierzyć osobie z odpowiednimi kwalifikacjami, na podstawie projektu, wymagań pożarowych i dokumentacji konkretnego systemu; sama nazwa handlowa kabla nie potwierdza odporności całej instalacji.
Najczęstsze pytania
Czy kabel bezhalogenowy jest ognioodporny?
Nie zawsze. Bezhalogenowość dotyczy produktów spalania i dymu, a odporność ogniowa — utrzymania ciągłości działania obwodu. Trzeba sprawdzić osobne oznaczenia i dokumentację.
Czy kabel nierozprzestrzeniający płomienia zasila urządzenia podczas pożaru?
Nie wynika to z samego określenia „nierozprzestrzeniający płomienia”. Do obwodów bezpieczeństwa potrzebna jest właściwa klasa PH oraz prawidłowo wykonany zespół kablowy.
Czy w domu trzeba stosować kable PH?
Nie w każdym obwodzie. Są uzasadnione wtedy, gdy przewód zasila lub steruje urządzeniem ochrony przeciwpożarowej, które musi działać przez określony czas. Typowe obwody gniazd i oświetlenia nie wymagają automatycznie kabla PH.
Czy oznaczenie B2ca zastępuje PH90?
Nie. B2ca opisuje reakcję kabla na ogień, a PH90 utrzymanie funkcji zespołu kablowego przez określony czas. Są to różne właściwości.
Źródła
- Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie — Dziennik Ustaw / ELI, 2022, § 187 ust. 3–5
- STT 01 — wytyczne instalacji systemu sygnalizacji pożarowej — gov.pl, 2019, PH90, mocowanie co 30 cm
- N2XH B2ca — Low Smoke Zero Halogen cable data sheet — Prysmian, 2024/2026, HU00_N2XH_B2
- Classes of reaction-to-fire performance for electric cables — EUR-Lex, 2006, Decision 2000/147/EC, consolidated text
