Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) szybko odcina zasilanie elektryczne w obiekcie albo strefie pożarowej, ale nie wyłącza wszystkich obwodów. Zasilanie pozostaje między innymi dla instalacji i urządzeń, których działanie jest niezbędne podczas pożaru oraz akcji ratowniczo-gaśniczej.
Czym jest przeciwpożarowy wyłącznik prądu?
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest urządzeniem przeciwpożarowym w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia MSWiA z 2023 roku. Jego zadaniem jest szybkie odcięcie zasilania elektrycznego w obiekcie lub strefie pożarowej, z pozostawieniem obwodów niezbędnych podczas pożaru i akcji ratowniczej.
PWP w budynku nie jest tym samym co zwykły wyłącznik główny. Wyłącznik główny służy do odłączania instalacji w typowych warunkach eksploatacyjnych, natomiast PWP jest elementem ochrony przeciwpożarowej. Jego działanie musi uwzględniać obwody, które powinny nadal zasilać urządzenia potrzebne podczas alarmu i akcji ratowniczej.
Zgodnie z § 183 ust. 2 warunków technicznych PWP należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ albo zawierających strefy zagrożone wybuchem. Próg 1000 m³ dotyczy kubatury strefy pożarowej, a nie automatycznie całego budynku.
Jak działa PWP podczas pożaru?
Po uruchomieniu PWP następuje wyłączenie zasilania obwodów, które nie są potrzebne do prowadzenia działań podczas pożaru. Takie wyłączenie zasilania podczas pożaru ogranicza obecność napięcia w częściach instalacji użytkowanych na co dzień i pozwala służbom ratowniczym działać w warunkach przewidzianych przez projekt oraz scenariusz pożarowy.
Mechanizm nie polega jednak na bezwarunkowym odłączeniu całego obiektu. § 183 ust. 2 wskazuje, że zasilanie powinno pozostać dla obwodów instalacji i urządzeń, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. W praktyce zakres tych obwodów wynika z przyjętego rozwiązania projektowego, a nie wyłącznie z oznaczeń aparatury w rozdzielnicy.
Do obwodów przeciwpożarowych mogą należeć między innymi zasilania oświetlenia awaryjnego, systemów sygnalizacji pożarowej, urządzeń oddymiających oraz pomp przeciwpożarowych. Lista nie jest jednak uniwersalna dla każdego obiektu. Powinna wynikać z projektu instalacji elektrycznych i scenariusza pożarowego, z uwzględnieniem urządzeń, które muszą działać podczas alarmu oraz akcji ratowniczo-gaśniczej.
Które obwody odłącza, a które pozostają zasilane?
PWP odcina zasilanie wszystkich obwodów z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Ostateczny podział powinien zostać określony dla konkretnego obiektu. Znaczenie ma między innymi to, czy strefa pożarowa przekracza 1000 m³, czy występuje zagrożenie wybuchem oraz jakie urządzenia ochrony przeciwpożarowej przewidziano w budynku.
| Parametr | Wartość | Znaczenie praktyczne |
|---|---|---|
| Próg kubatury strefy pożarowej | powyżej 1000 m³ | Po przekroczeniu tej wartości PWP jest wymagany, o ile nie zachodzi przesłanka dotycząca strefy zagrożonej wybuchem. |
| Minimalna częstotliwość przeglądu | 1 raz w roku | Przeglądy mogą być wymagane częściej, jeżeli tak określa producent urządzenia lub dokumentacja techniczno-ruchowa. |
| Czas dopuszczalnego ograniczenia ciągłości zasilania kabli w szczególnym przypadku | 30 minut | Dotyczy zespołów kablowych znajdujących się w przestrzeni chronionej stałymi samoczynnymi wodnymi urządzeniami gaśniczymi, zgodnie z § 187 ust. 7. |
| Minimalna odległość dla pomieszczenia stacji transformatorowej od pomieszczeń stałego pobytu ludzi | 2,8 m | Wartość z § 182 ust. 1; nie jest to ogólna zasada lokalizacji przycisku PWP. |
Wartości dotyczą wymagań określonych w przywołanych przepisach. Próg 1000 m³ oznacza kubaturę strefy pożarowej, a nie automatycznie całego budynku. Wartość 30 minut dotyczy wyłącznie szczególnego przypadku wskazanego w § 187 ust. 7.
W obwodach pozostających pod napięciem trzeba zapewnić właściwą ciągłość zasilania. Zgodnie z § 187 ust. 3 przewody i kable systemów zasilania oraz sterowania urządzeniami ochrony przeciwpożarowej powinny zapewniać ciągłość dostawy energii lub przekazu sygnału przez czas wymagany do uruchomienia i działania danego urządzenia. Dobierając rozwiązania instalacyjne, warto sprawdzić także, jak dobrać przewód elektryczny dla konkretnego obwodu.
Wymagania instalacyjne i lokalizacja
PWP powinien znajdować się w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza. Lokalizacja musi umożliwiać szybkie odnalezienie urządzenia, dlatego przepisy wymagają również odpowiedniego oznakowania. Samo umieszczenie przycisku przy wejściu nie przesądza jednak o prawidłowości całego rozwiązania.
Zadziałanie PWP nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii, w tym zespołu prądotwórczego. Wyjątek dotyczy źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeżeli takie oświetlenie występuje w budynku. Zasada ta została określona w § 183 ust. 4 warunków technicznych i musi zostać uwzględniona w sposobie wykonania układu zasilania.
Wymagania obejmują nie tylko sam przycisk, ale także jego połączenie z aparatem wykonawczym, sposób odłączenia poszczególnych obwodów oraz zachowanie zasilania urządzeń pożarowych. Przewody i kable tych systemów powinny zachować ciągłość przez czas wymagany do uruchomienia i działania urządzenia, zgodnie z § 187 ust. 3.
Projekt, uzgodnienia i odbiór
Urządzenia przeciwpożarowe powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Przed dopuszczeniem instalacji do użytkowania należy przeprowadzić odpowiednie próby i badania potwierdzające prawidłowość działania. Wynika to z § 3 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 2023 roku.
Przed dopuszczeniem do użytkowania należy przeprowadzić odpowiednie próby i badania potwierdzające prawidłowość działania PWP.
Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne wykonuje się w okresach określonych przez producenta, jednak nie rzadziej niż 1 raz w roku. Ten wymóg wynika z § 3 ust. 2–3 rozporządzenia MSWiA. Jeżeli producent albo dokumentacja techniczno-ruchowa przewiduje częstsze czynności, należy stosować krótszy okres.
Dobór, wykonanie, pomiary i odbiór PWP dotyczą instalacji elektrycznych oraz ochrony przeciwpożarowej, dlatego powinny być prowadzone na podstawie projektu i przez osoby z wymaganymi kwalifikacjami; niniejszy opis nie zastępuje projektu ani uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Najczęstsze pytania
Czy PWP jest tym samym co główny wyłącznik prądu?
Nie. Główny wyłącznik służy do odłączenia instalacji od zasilania w typowych warunkach eksploatacyjnych, natomiast PWP jest urządzeniem przeciwpożarowym zaprojektowanym do odcięcia zasilania podczas pożaru, z zachowaniem obwodów niezbędnych dla bezpieczeństwa i działań ratowniczych.
Czy PWP wyłącza oświetlenie awaryjne?
Nie powinien odłączać obwodów, których działanie jest niezbędne podczas pożaru. § 183 ust. 4 dopuszcza także pozostawienie źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeżeli występuje ono w budynku.
Czy wystarczy zamontować przycisk PWP przy wejściu?
Nie. Lokalizacja przycisku jest tylko jednym z elementów rozwiązania. PWP powinien wynikać z projektu, być uzgodniony pod względem ochrony przeciwpożarowej, prawidłowo połączony z aparatem wykonawczym, sprawdzony podczas prób i obsługiwany przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.
Kto powinien dobrać obwody pozostające pod napięciem?
Dobór powinien wynikać z projektu instalacji elektrycznych i scenariusza pożarowego, z uwzględnieniem urządzeń wymagających działania podczas alarmu i akcji ratowniczej. Nie należy ustalać tej listy wyłącznie na podstawie oznaczeń w rozdzielnicy.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie — Eli.gov.pl, 2022, Dz.U. 2022 poz. 1225, § 183 i § 187
- Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego rozporządzenia dotyczącego ochrony przeciwpożarowej — ISAP, 2023, Dz.U. 2023 poz. 822, § 2–4
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie — Sądy administracyjne, 2025, II SA/Sz 381/25
- Przeciwpożarowy wyłącznik prądu — Komenda Powiatowa PSP w Ustrzykach Dolnych, brak daty publikacji, Materiał informacyjny gov.pl
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
